Kraj ere Viktora Orbana: Etablirana vlast se može srušiti iznutra i uz veliku izlaznost

Rezultat izbora u Mađarskoj, pad dugogodišnje vladavine Viktora Orbana i okretanje ka Evropi, moglo bi se odraziti na politiku režima u Republici Srpskoj. U prethodnim godinama mogli smo da vidimo nekoliko uzajamnih zvaničnih posjeta predsjednika predsjednika Srpske i Mađarske, planiranje zajedničkih projekata, kao i čuvanje leđa bivšem predsjedniku Srpske Miloradu Dodiku. Mijenja li izborni rezultat prilike u Srpskoj?

Građani Mađarske odlučili su da stanu u kraj konzervativnoj politici pod okriljem demokratije, u režiji šesnaestogodišnje vladavine Viktora Orbana. Promjena vlasti mogla bi ostaviti posljedice i na režim u Srpskoj. Javna politička podrška Milorada Dodika i SNSD-a, ekonomski i investicioni aranžmani kroz koje je Mađarska prikazana kao rijedak partner iz Evropske unije, ali i saradnja mađarske i srpske policije, mogli bi nestati sa odlaskom Orbana sa prestola. 

„Vidjeli smo koliko su modeli autokratske vlasti dosta slični, kako se restriktivno postupalo prema medijima, slobodi mišljenja, koliki je stepen korupcije, takođe smo mogli vidjeti neke sličnosti sa izbornim malverzacijama i krađama, ali smo isto tako mogli naučiti i dobiti dvije važne poruke.

Jedna od tih poruka jeste da se ova vlast, koja je etablirana, koja je dugo godina suverena na svom prostoru,  može srušiti jedino iznutra i uz veliku izlaznost građana. Političko rukovodstvo iz Republike Srpske izgubilo je snažnu zažtitu i podršku koje je imalo u Viktoru Orbanu“, kaže politička analitičar Tanja Topić.

Treba sačekati da se vidi u kom smjeru će ići nova politička struja i kakve e posljedice po vlast imati, kažu analitičari. Sudeći po politici novoizabrane vlasti u Mađarskoj, okrenutoj ka Evropi, vlast u Srpskoj mogla bi ostati bez finansijske podrške Mađarske. 

„Ne treba dovoditi u isključivu vezu vlast i Republiku Srpsku. Republike Srpske će i dalje biti, a vlast može doživjeti određene probleme, uslovno rečeno. Prije svega možda finansijske, uzevši u obzir sve te kredite, sav taj novčani priliv koji su imali, a koji će nova garnitura u Mađarskoj, ako ništa drugo, bar propitivati, uzevši u obzir da se ni Mađarska ne nalazi u pretjerano dobrim ekonomskim uslovima. 

To je možda i jedan od glavnih razloga, uprokos pričama o ideologiji, identitetu, migrantima, EU politici i ostalim odnostima, ipak je možda ekonomija na kraju presudila, sve teža situacija i sve prazniji novčanici Mađara“, kaže politički analitičar i komunikolog Mladen Bubonjić.

Iako Dodik tvrdi da Orban nije rekao zadnju riječ u politici i da će nastaviti saradnju sa njim, promjena vlasti u Mađarskoj mogla bi značiti gubitak, za njega, važnog oslonca, ali i slabljenje njegovog političkog narativa u Mađarskoj i u EU.

„U najmanju ruku zbog činjenice što je Orban predstavljen kao njegov lični prijatelj i on je uspijevao u najtežim društveno-političkim odnosima po Milorada Dodika da mu obezbijedi neki evropski manevar, da mu obezbijedi i neku vrstu izlaza iz tog političkog embarga ili sankcija, taj prodor u Evropi ka evropskim političarima. Utiče i na činjenicu da vi to ne možete koristiti u predizbornim kampanjama, kao što je ranije govoreno - mi imamo sa jedne strane Viktora Orbana, koji može da nam pomogne, koji će omogućiti da se lakše podnese energetska kriza, da se lakše podnese neka druga politička kriza.

Sad nemate taj argument, nemate tu vezu koja je mogla da omogući čvršću poziciju unutar Republike Srpske. I vidjeli smo ono, što je opet interesantno, da nije dovoljna podrška ni Putina ni Donalda Trampa, koliko je sve u međunarodnoj politici i političkim odnosima neizvjesno“, smatra politiki analitičar Milenko Dačević.

Pored potencijalnih posljedica na vlast u Srpskoj, izbori u Mađarskoj pokazali su da je promjena višegodišnje ukorijenjene vlasti moguća. Da li je takva promjena moguća u Republici Srpskoj?

(BN) Foto: BN