ANATOMIJA DESTRUKCIJE: Kako privatna termoelektrana zarađuje 85 miliona, a državni giganti tonu u minus?

Zvanični finansijski izvještaji za 2025. godinu ogolili su stanje u elektroenergetskom sektoru Republike Srpske, pokazujući drastičnu razliku u poslovanju između privatnog i državnog sektora, navodi se u autorskom tekstu prof. dr Slobodana Stanića.

Uporedna analiza tri termoelektrane iste instalisane snage – po 300 megavata (MW) – otkriva poražavajuću sliku za javna preduzeća. Dok privatna TE Stanari bilježi rekordan rast i višemilionske profite, dvije termoelektrane u sistemu Elektroprivrede Republike Srpske (RiTE Gacko i RiTE Ugljevik) suočavaju se sa ogromnim gubiciima i poslovnom stagnacijom.

​Brojke koje ruše izgovore

Privatni sektor: TE Stanari je tokom 2025. godine ostvarila poslovne prihode od 269,5 miliona KM, uz čistu neto dobit od nevjerovatnih 85,6 miliona KM, što predstavlja rast od preko 100 posto u odnosu na prethodnu godinu.

Državni sektor: Sa druge strane, RiTE Ugljevik je završio godinu u dubokom minusu od 27,89 miliona KM, trošeći znatno više nego što je privredno isporučio. Istovremeno, RiTE Gacko se zadržalo na simboličnom plusu od svega 2,52 miliona KM, što stručnjaci ocjenjuju kao statističku grešku za postrojenje tog obima.

​Gdje curi novac građana?

​U tekstu se postavlja ključno pitanje: kako postrojenje identične snage u privatnim rukama može donijeti skoro 86 miliona maraka čiste zarade, dok dva javna giganta sa istim resursima i sopstvenim rudnicima gomilaju dugove?

​Kao glavni uzroci sunovrata državnih preduzeća označeni su partijsko zapošljavanje, netransparentni i namješteni tenderi, kao i izvlačenje novca preko povlaštenih privatnih firmi bliskih vlasti. Dok privatni vlasnik strogo kontroliše troškove, održavanje i produktivnost, državne termoelektrane su, prema riječima autora, pretvorene u socijalne biroe i kasice-prasice za uske interese.

​Poziv na odgovornost

​Zastarjela oprema, česti neplanski zastoji i potpuna neodgovornost rukovodstva doveli su do toga da strateški resursi Republike Srpske postaju finansijski teret umjesto pokretača razvoja.

​„Ova tabela nije samo skup ekonomskih pokazatelja – ona je optužnica protiv načina na koji se upravlja javnim dobrom“, ističe se u tekstu, uz upozorenje da bi krajnji ishod ovakve politike mogao biti priprema terena za takozvano „spasonosno preuzimanje“.

​Autor: Prof. dr Slobodan Stanić Foto: BN